Δυτικοί Λόφοι

Η περιοχή των  Δυτικών Λόφων  – Μουσών (Φιλοπάππου), Πνύκας, Νυμφών –  άρχισε να κατοικείται τον 6ο π.Χ. αιώνα με την εγκατάσταση της Εκκλησίας του Δήμου στο λόφο της Πνύκας και τη λειτουργία της οδού Κοίλης, που οδηγούσε από την Αθήνα στον Πειραιά διασχίζοντας τον αστικό ιστό της περιοχής. Με την ένταξή τους στο Θεμιστόκλειο περίβολο αποτέλεσαν ένα από τα πλέον πυκνοδομημένα τμήματα της αρχαίας Αθήνας, με την επέκταση δύο γνωστών αρχαίων δήμων, της Μελίτης και της Κοίλης.

Το μνημειακό συγκρότημα της Πνύκας που χρησιμοποιήθηκε για τις συγκεντρώσεις της Εκκλησίας του Δήμου από τον 6ο έως τα τέλη του 4ου αι. π.Χ., συνδέεται με την περίοδο της ακμής της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, καθώς αποτέλεσε το ανώτατο κέντρο εξουσίας και ελέγχου καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας της. Περίφημοι πολιτικοί και ρήτορες, όπως ο Περικλής, ο Δημοσθένης, ο Αισχίνης απευθύνθηκαν στο δημοκρατικό λαό της Αθήνας με εμπνευσμένους λόγους. Η Εκκλησία του Δήμου ασχολούνταν με όλα τα μεγάλα ζητήματα της αθηναϊκής δημοκρατίας, όπως η εξωτερική πολιτική και όλες οι υποθέσεις, όπου διακυβευόταν το δημόσιο συμφέρον.

Από τις διαδοχικές φάσεις χρήσης του μνημείου, σήμερα διασώζεται η φάση της Πνύκας, που χρονολογείται την εποχή του Λυκούργου (330-326 π.Χ.). Αποτελεί παγκόσμιο μνημείο – σύμβολο της ελεύθερης έκφρασης των πολιτών και της ενσάρκωσης του δημοκρατικού πολιτεύματος, όπου για πρώτη φορά διατυπώθηκαν οι βασικές αρχές της ισοπολιτείας, της ισηγορίας και της ισονομίας, ως το μέγιστο αγαθό της Δημοκρατίας, αρχές που ενέπνευσαν διαχρονικά τα δημοκρατικά πολιτεύματα σε όλο το δυτικό κόσμο.

Το μνημειακό συγκρότημα της Εκκλησίας του Δήμου, η σωζόμενη σε μήκος περίπου 500 μ. οδός Κοίλης, το μνημείο του Φιλοπάππου και τα σημαντικά ιερά Μουσαίου και Νυμφών, Πανός και Διός, το Διατείχισμα και τα πυκνά κατάλοιπα του δομημένου ιστού των αρχαίων δήμων, τα νεώτερα μνημεία του Δ. Πικιώνη και του Αστεροσκοπείου, μαζί με το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον τους και την εποπτική θέαση του λεκανοπεδίου, προσδιορίζουν την αρχαιολογική, αρχιτεκτονική και περιβαλλοντική σημασία των Δυτικών λόφων.